تبلیغات
کشاورزی - پرورش قارچ به روش صنعتی
تاریخچه کشت و استفاده از قارچهای خوراکی در ایران و جهان:
امروزه استفاده از قارچهای خوراکی بواسطه انتشار خواص بیشمار غذایی ودارویی آندر سطح دنیا ازرونق خاصی برخوردار است. با نگاهی به تاریخ در می یابیم که از دو قرن پیش که فرانسویان روش کشت قارچ دکمه ای را بنا نهاده اند٬ تا کنون در دنیای غرب٬ پرورش این محصول به یک هنر سری دنبال شده است.تولید کنندگان خبره وحرفه ای این محصول ٬ روشهای کاری خود را از ترس رقبا٬ به صورت اسرار تجاری نزد خویش نگاه داشته وآنها را با همکارن صمیمی خود در میان می گذاشتند.مسئله اهلی سازی قارچهای خوراکی نیز به نوبه خود یک راز به  شمار می رود ٬ چرا که تولید وپرورش آنها در مقایسه با گیاهان وگلها بمراتب سخت تر است زیرا بعضی از گونه ها٬ تحت هر گونه شرایط مصنوعی ٬ پرورش نیافته ٬ گروهی محصول نداده وحتی گونه دکمه ای متداول امروزی برای رشدوتولید محصول نسبت به گیاهان زراعی وباغی٬مراقبت بیشتر و دقیقتری را می طلبد.مواد پروتئین ٬ یکی از مهم ترین اجزای مواد غذایی مورد استفاده انسانهاست .نیاز طبیعی بدن انسلن یه این مواد٬ مبین ضرورت استفاده آنها در سبد غذایی خانواده هاست .لکن در حال حاضر٬ یه واسطه تغییر روش زندگی از سنتی به ماشینی وکاهش تحرک افراد در زندگی روزمره٬ استفاده از گوشت قرمز یه دلیل دارا بودن مقدار زیادی مواد چرب رو به کاهش نهاده ودر عوض٬ استفاده از مواد غذایی ای که با داشتن مقدار کافی پروتئین ٬ برای سلامتی زیان آور نباشد مورد توجه واقع شده است.حبوبات٬ سویا وقارچ خوراکی مهم ترین منابع پروتئین غیر حیوانی هستند که امروزه به طور وسیع مصرف می شوند در این میان بازار مصرف قارچ خوراکی به دلیل افزایش سطح اگاهی جامع نسبت به تولید وروش مصرف آن٬ روند رو به رشدی را تجربه می کند .قارچ به علت اینکه سرشار از مواد پروتئین ٬ گلوسیدی٬ ویتامین ها ولیپیدهاست می تواند غذای مناسب و کاملی برای انسان به شمار آید ضمن اینکه به واسطه سهولت پرورش قارچهای خوراکی می توان آنهارا با صورت تازه ٬خشک٬ کنسرو٬ و پودر به بازار عرضه نمود. اجرای این طرح به عنوان یک فعالیت تولیدی٬ ضمن اینکه گاهی به سوی خود اتکایی کشور در صنایع غذایی به شمار میرود ٬ می تواند بستر ساز اشتغال به کار نیروهای متخصص(خصوصا در علوم کشاورزی)وفاقد تخصص گردد ضمن اینکه بانوان کار آفرین نیز می توانند با پیاده سازی این طرح گامی در جهت توسعه میهن بردارند.
تاریخچه مصرف قارچهای خوراکی به عنوان غذا ودارو به زمانی بسیار دور برمی گرددحتی انسانهای نخستین از خواص ویژه قارچها اطلاع داشته اند .ازتکها از قارچها به عنوان مواد توهم زا در فالگیری استفاده می کردند و قارچ را گوشت خدا می نامیدند طبق تحقیقات یک محقق آمریکایی به نام گوردن واسون نوشابه مستی اور سوما چیزی جز عصاره ی آمانیت سمی نبوده است که از گروه قارچهای کلاهکدار محسوب می شود.در نوشتار کلاسیک ومذهبی بابلیان قدیم ٬یونانیان ورومیان نیز در مورد استفاده از قارچها مطالبی آمده است.در کتب پزشکی هندوستان ٬ سامومینا که در 3000سال قبل از میلاد چاپ شده است قارچها به سه دسته تقسیم شده اند که عبارتند از :خوراکی٬ سمی ودارویی.قارچهای آسیای (شرقی)حدود 2000سال قبل در چین و ژاپن پرورش داده می شد.روش پرورش قارچ قهوه ای چوب یا گوش چوب در نشریات چینی حدود 300 سال قبل از میلاد ذکر شده است پس از آن کاشت وپرورش قارچ به عنوان یک محصول باغی در انگلستان وبرخی دیگر از کشورهای اروپایی توسعه یافت . کاشت قارچ در گلخانه ٬ برای اولین بار در حدود سال 1754در سوئد ابداع شد وبعد از آن به سراسر دنیا رواج پیدا کرد .در سال 1910 در ایالات متحده آمریکا سالنهای استاندارد پرورش قارچ شناخته شد.با توجه به مطالب فوق تاریخچه تولید قارچهای خوراکی در جهان به 2000 سال قبل باز می گردد .اما در ایران فقط 50 سال از عمر مفید این محصول می گذرد .با توجه به اسناد ومدارکی که در دسترس است تاریخ مصرف قارچهای خوراکی به عنوان غذا ودارو به زمانی بسیار دور برمی گردد.مردم کشورهای شرقی اولین کسانی بودند که به استفاده از قارچ دست زده بطوریکهنوعی قارچ به نام اوریکولاریا برای اولین بار در حدود 600سال قبل از میلاد ونوعی دیگر به نام فلا مو لینا و لوتیپس در چین کشت می شده اندوهم چنین نوعی دی گری از قارچهای آسیای شرقی در حدود 2000 سال قبل در چین وژاپن مورد استفاده قرار می گرفتند وتکنولوژی شت این قارچها جزو هنرهای خیلی قدیمی و محرمانه این سر زمینها بوده است وهم چنین ذکر شده که دو قرن قبل از تولد حضرت عیسی مسیح(ع)یک پزشک یونانی به نام نیکاندرNicandreقارچ را در بستری از کود حیوانی وخاکستر که شاخه وبرگ درخت انجیر روی آن را پوشانده بود پرورش داد.
در ایران برای اولین بار در سال 1335 کشت قارچ دکمه ای توسط فردی به نام احیایی در قسمت شمال تهران شروع شد وپس از مدتی در سال 1348الی1357 واحدهای تولید وکشت در تهران –کرج وشهرری افتتاح و فعالیت خود را آغاز نمودندودر اواخر سال 1356 تولید بذز قارچ دکمه ای توسط آقای پیرایش شروع شد وکشت قارچ صدفی نیز برای اولین بار در سال 1364 توسط آقای مصطفوی کارشناس سازمان کشاورزی در منطقه اوین تهران شروع شد.و در سال 1376 ناصر وکیلی بعد از شش سال تلاش علمی وعملی اولین محصول بذر قارچه تولیدی خود که شامل بذر قارچهای صدفی و دکمه ای بود را به همراه دستورالعمل پرورش آن در منزل در اختیار دانشجویان و پرسنل کادر دانشگاه ارومیه که در کلاسهای آموزش وپرورش قارچ شرکت کرده بودند قرار داده و فعالیت تولیدی خود را در سطح استان آذر بایجان غربی آغاز نمود
 

اصول پرورش قارچ های خوراكی (صدفی – دكمه ای)

قارچها گروه بزرگی را در بین گیاهان تشكیل می دهند تا حدی كه می توان آنها را جداگانه به صورت یك قلمرو گیاهی طبقه بندی كرد. قارچها در همه جا یافت می شوند بنابراین این گیاهان متعلق به محیط خاصی نیستند و می توانند هر نوع ماده آلی را در بستر كاشت خود قرار دهند. قارچها را می توان در زمین و زباله هایی با منشا گیاهی و جانوری و یا حتی داخل آب پیدا نمود.
گیاهان دارای رنگ دانه سبز به نام مكروفیل هستند و به همین دلیل نیز بر خلاف قارچها به گیاهان سبز معروفند. قارچها دارای كلروفیل نبوده و بنابراین قادر نیستند عمل فوتو سنتز را انجام دهند به همین دلیل برای ساخت مواد آلی مورد نیاز خود، كه عنصر اصلی آن را كربن تشكیل می دهد از كربن موجود در داخل مواد آلی دیگر اخذ كنند. این مواد آلی می تواند از گیاهان و یا جانوران زنده و یا از بقایای آنها باشد. بنابراین: 1- در تجزیه قارچها مواد شیمیایی مشابه مواد موجود در جانوران را مشاهده كرد. 2- عامل نور برای زندگی قارچها كاملا ضروری نیست. تا كنون بیش از صدهزار نوع قارچ در دنیا وجود دارد كه تنها چندصد نوع آن خوراكی است و اكثرا نیز به صور خود رو در جنگلها، كوه پایه ها و مراتع می رویند. از 120 سال گذشته تحقیقات زیادی برای كاشت و پرورش قارچهای خوراكی همواره افزایش یافته و سال به سال نیز از مقدار قارچهای جنگلی خوراكی نیز به علت نامساعد شدن شرایط اقلیمی جنگلها كاسته شده و جمع آوری قارچهای جنگلی به مراتب گران تر از تولید تولید قارچهای پرورشی است.

 

 

قارچ خوراكی از گذشته های دور به عنوان منبع غذایی و گاه دارویی بین مردم رایج بوده است علاوه بر آن بسترهای غنی شده به علت داشتن پروتئین قابل توجه و همچنین ضریب هضمی بالا بعد از برداشت قارچ و در مراحلی قبل از برداشت قارچ می توانند به عنوان غذای دام به كار روند.
به كارگیری این روش دارای مزایای زیر است:
1- استفاده به موقع و مناسب از مواد زائد كشاورزی
2- جلوگیری از آلودگی محیط زیست حاصل از تجمع مواد زائد كشاورزی
3- دسترسی به منبع غذایی مناسب و جدید به نام قارچ خوراكی برای انسان
4- دسترسی به غذای غنی شده با كیفیت مناسب هضمی برای دام
5- ایجاد اشتغال و درآمد
6- كمك به امنیت غذایی و رفاه اقتصادی روستاییان

قارچهای خوراكی جزئ قارچهای ساپروفید و از دسته بازیدومیستها هستند . قسمتی از قارچ كه در سطح زمین می روید از چندین عضو تشكیل شده است . قسمت پایه قارچ به شكل استوانه به ارتفاع 2.5 تا 3 سانتیمتر و به قطر 1.5 تا 2 سانتیمتر می رسند . قسمت پایه كه روی كلاهك قرار دارد را، به رنگ سفید طلایی و شبیه یك چتر است . سطح تحتانی دارای صفحاتی است كه در امتداد شعاع چتر قرار می گیرد . این صفحات در اوایل دوره رشد، صورتی رنگ بوده و به تدریج با ادامه رشد قهوه ای رنگ می شوند . در بین صفحات اسپور یا هاگهای قارچ قرار دارند كه در شرایط مناسب تولید ریشه های سفید رنگی به نام ریسه یا میسیلیوم كرده و همانند گیاهان عالی عمل می كنند بدین معنی میسیلیوم ها در داخل مواد آلی پوسیده نفوذ كرده و مواد غذایی مورد نیاز قارچ را تامین می كند . مجموعه میسیلیوم قارچ كه در تولید قارچ، مایه قارچ نیز نامیده می شود . به مثابه بذر سایر سبزیها تلقی شده و برای تولید قارچ جدید می توان از شركتهای مخصوص خریداری كرد.

 

 

محل پرورش قارچ
محل پرورش قارچ را به منظور تنظیم دما، رطوبت و تهویه در اتاقهای بسته و تاریك و یا انبارهای مخصوص انتخاب می كنیم ابعاد ان بارهای ویژه به عرض 6 متر، طول 9 متر و ارتفاع حدود 5 متر انتخاب می شود . بسترهای كشت در دو ردیف و در امتداد طول اتاق قرار می گیرند . عرض بسترها را حدود 1.5 متر انتخاب كرده و در هر ردیف 5 تا 6 بستر به شكل قفسه روی هم قرار می دهند . میزان دما در این اتاقها بین 10 تا 25 درجه سانتیكراد است. میزان رطوبت هوا باید به حد اشباع برسد.

 

تهیه بستر كاشت قارچ
برای كاشت قارچ دگمه ای از كمپوست كاه گندم با افزودن مواد مختلف تكمیلی استفاده می شود. فرآیند تهیه كمپوست تقریبا فرآیند زمان بر و پیچیده ای بوده در كل در م رحله اول مواد كمپوست را در هوای آزاد قرار داد به آن آب و مواد تكمیلی افزوده تا عمل تخمیر كود آغاز شود . در این مرحله دمای بستر به علت فعالیت میكروبی زیاد تقریبا به 60 تا 75 درجه سانتی گراد می رسد در مرحله دوم نیز عمل تهویه و رطوبت كنترل می شود . در این مرحله پاستوریزاسیون برای از بین بردن عوامل بیماری زا انجام می شود . همانطوری كه گفته شد تهیه كمپوس ت ها كار د شواری بوده اما هم اكنون كارخانجاتی وجود دارند كه كمپوست های آماده را در اختیار متقاضیان قرار می دهند.

 

 


كاشت مایه قارچ
مایه قارچ یا اسپان (spain) برای ازدیاد قارچ استفاده شده، كه همان میسیلیوم قارچ است در ماده ای مثل دانه های گندم تهیه شده است . پس از آنكه میسیلیوم های قارچ در داخل بستر قرار داده شده، پس از مدتی 2 تا 3 سانتی متر خاك روی بستر افزوده می شود.

 

آبیاری
میزان رطوبت لایه پوششی تحت تأثیریكنواختی ضخامت خاك پوششی است . خاكدهی توسط دستگاه یا به صورت دستی ، خصوصا وقتی كه رطوبت بالاباشد ، بسیارمشكل است .زیرا این مسئله موجب كلوخه شدن خاك پوششی یا چسبندگی آن به تجهیزات توزیع كننده خاك میشود .آبیاری محصول ، ظریف ترین عملیات درفرآیند تولید قارچ است .مقدارآب به طوردائم درسرتاسر دوره محصول دهی كاهش می یابد . یعنی مقداری آب ازطریق تبخیروتعریق كاهش می یابد مقداری هم توسط قارچ ها جذب میشوند واین آبیاری ازطریق آبیاری خاك پوششی جبران می گردد . افزایش وزن قارچ ها ازمرحله تشكیل پین هد تا مرحله رسیدن كامل بستگی به جذب سریع آب ازخاك پوششی وكمپوست دارد .اندازه قارچها دو روز قبل ازبرداشت به دوبرابر افزایش می یابد . متناسب با رشد قارچها درهنگام آبیاری ، این افزایش وزن به جذب مواد مغذی وآب از بستركمپوست برمی گردد.

 

ظهور پین های قارچ

بین هدهای قارچ بلافاصله پس ازتشكیل ریسه های ضخیم در خاك پوششی ، ظاهرمیشوند. این پین هدها بسیاركوچك بوده ولی به صورت خوشه ای روی ریزومورف ها قابل رویت هستند. با رشد وتوسعه این پین هدها ، پین هدهای قارچ تشكیل می شوند . این پین هدها رشد كرده ونهایتا به قارچ های بالغ تبدیل می شوند. برداشت قارچ، حدود 15 تا 21 رو ز پس ازخاكدهی ، یعنی تقریبا 10 تا 12 روز پس ازآب پاشی و 7 تا 8 هفته بعد ازآماده سازی كمپوست، آغازمی شود. عملیات داشت درطول رشد پین های قارچ شامل مدیریت وكنترل دمای هوای كمپوست وهوای سالن ومیزان دی اكسید كربن بوده واغلب بستگی به نژاد و تعداد پین های مورد نیاز پرورش دهندگان دارد.
سیستم های كنترل كننده هوا ، میزان هوای تازه مورد نیاز درسالن ها ودمای آنها را تنظیم می كنند . جابجایی و گردش یكنواخت هوا برای جلوگیری ازركود هوا وافزایش دی اكسید كربن درسالن تولید كه باعث كاهش كیفیت محصول می شود ، ضروری ومهم است .درطول مرحله ظهور پین ها و محصول دهی ، دمای هوا باید درمحدوده 15 تا 17 درجه سانتیگراد ومیزان گازكربنیك درحدود 1 تا 2,5 درصد باشد.
مهمترین وبحرانی ترین مر حله رشد قارچ به منظوربهبود كیفیت وراندمان تولید مطلوب ، مرحله رشد سریع است كه طی آن اندازه قارچ ها درهر 24 ساعت ، دوبرابر میشود. اندازه قارچها بستگی به تعداد پین های تولید شده درهرمقطع ونیزنوع مراقبت ازمحصول ومدیریت بستگی
دارد.


برداشت محصول
قارچها دره ر 2 تا 4روز ودرخلال یك مقطع 7 تا 10 روزه كه اصطلاحا فلاش نام دارد ، برداشت می شوند. هنگامی كه قارچهای رسیده برداشت می شوند ، درواقع یك مانع ازمسیر رشد بقیه آنها برداشت می شود ودیگرقارچ ها به سمت رشد وبلوغ حركت می كنند . زمان بندی دوره برداشت ازطریق كنترل آبیاری، دی اكسید كربن و دمای محیط مدیریت می شود. طی دو فلاش اول، اكثریت محصول برداشت می شود و در فلاشهای بعدی مقدار كمتری ازمحصول برداشت می شود . زمان مناسب برداشت قارچها وقتی است كه كلاهك قارچ سفت ودارای
كیفیت مطلوب باشد . معمولا قارچها با دست برداشت می شوند .سرعت برداشت عمدتا به میزان محصول و اندازه قارچ بستگی دارد. سرعت برداشت معمولا از 13.5 تا 36 كیلوگرم درساعت متفاوت است.

برخی مصرف كنندگان ترجیح می دهند كه از قارچهای سفت و بسته استفاده كننددرحالی كه عده ای دیگرقارچ های رسیده تربا كلاهك باز وطعم دارتر را می پس ندند. رسیدگی قارچ را ازمیزان بازشدگی پرده غشایی سطح زیرین كلاهك كه درقارچهای جوان سبب اتصال كلاهك به پایه قارچ می شود ونه ازاندازه آن تشخیص می دهند. قارچ رسیده میتواند بزرگ وكوچك باشد، هرچند كه تولید كننده ومصرف كننده اندازه های متوسط تا درشت قارچ را می پسندند. تولید كنندگان دقیقا 3 تا 4 فلاش درهر دوره برداشت می كنند . ودوره های كوتاه تر بیانگر افزایش تولید درسال بوده و از بروز مشكلات وبیماری های تولید جلوگیری می كند. در نهایت درشرایط مطلوب میتوان حدود 20 تا 25 درصد وزن كمپوست قارچ خوراكی تولید نمود.

 

اطاق پرورش قارچ
سیستم‌های تولید قارچ
در گذشته؛ پرورش دهندگان قارچ خوراكی، باتوجه به مساعد بودن عوامل اقلیمی بویژه دما و رطوبت، اقدام به تولید این محصول در محیط‌های باز و به روش كاملاً طبیعی می‌نمودند. البته امروزه نیز بسیاری از تولیدكنندگان خرده پا و یا روستایی در بعضی از نقاط جهان از این روش برای پرورش گونه‌هایی نظیر قارچ چینی، استروفا و شی‌تاكه استفاده می‌نمایند.
امروزه برای تولید قارچ دكمه‌ای، تنها از روش مصنوعی یا گلخانه‌ای كه در آن عوامل اقلیمی تحت كنترل است، استفاده می‌شود. در آغاز، پیشگامان تولید این نوع قارچ در فرانسه، اقدام به پرورش آن در معادن سنگ آهك دره لوار در نزدیكی پاریس می‌نمودند كه این اماكن به لحاظ برخورداری از دما و طوبت ثابت، مكانی بسیار مناسب جهت كشت قارچ به شمار می‌رود. در اوایل قرن نوزدهم، آن زمان كه پرورش خانگی قارچ در حال شكل‌گیری بود؛ كنترل دو عامل محیطی اصلی ـ رطوبت، دما ـ بیشتر مدنظر محققان قرار داشت.
مطالبی كه در ادامه ارائه می‌گردد؛ می‌تواند اطلاعات مفیدی را جهت طراحی و تجهیز سالن؛ اطاق و یا به طور كلی محیط پرورش قارچ در اختیار تولیدكنندگان عزیز، قرار دهد.

ساختار اطاق پرورش قارچ
ساختار اصلی اطاق پرورش قارچ از چوب یا بلوكه بتونی با کف سیمانی تشكیل میگردد. برای خروج آب اضافی از كف اطاق، آبراهه‌هایی باید در كف آن تعبیه نمود. در صورتی كه جنس كف اطاق از چوب باشد، باید سطح آن را با پلاستیك ضخیم پوشاند. دیوارهای درونی، سقف و كلیه سطوح چوبی روباز را باید با رنگ اپوكسی، استخری و یا حتی روغنی براق معمولی پوشاند. توصیه می‌شود، رنگ سطوح داخلی را روشن (سفید براق) انتخاب نمایید تا علاوه بر تشدید روشنایی محیط داخلی؛ كوچكترین ذرات آلودگی كپك را نیز بتوان دید.
در اطاق كشت، مهم‌ترین عامل، حفظ دمای ثابت است. لذا؛ عایق‌بندی دیوارها و سقف از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشند. بهتر است درجه مقاومت دیوارها (R) را 11 یا 19 و سقف را 30 درنظر گرفت تا از هدررفتن انرژی جلوگیری كرده و مانع نفوذ رطوبت شود. در این میان می‌توان از ورقه‌های فایبرگلاس یا استیروفوم به ضخامت 5/2-8 سانتی‌متر استفاده نمود و با توجه به رطوبت بالای اطاق پرورش و به منظور جلوگیری از تعریق بخار بر سطح این صفحات، از یك لایه پلاستیك به ضخامت 2-4 میلی‌متر بین دیوار و لایه عایق مذكور استفاده می‌نمایند.
اطاق كشت باید كاملاً مسدود و بدون كوچكترین روزنه‌ای باشد تا هیچ گونه آفت یا اسپور یا عامل بیماریزائی نتواند وارد آن شود و از طرف دیگر كنترل شرایط اقلیمی درون اطاق (دما، رطوبت و تهویه) آسانتر گردد. لذا ضمن ساخت، طراحی و بررسی نهائی اطاق، هر گونه ترك، شكاف یا روزنه‌ای را به دقت ببندید.
بسیاری از مردم می‌توانند اطاقك‌های زیرزمین یا منزل خود را با تغییراتی به اطاق مناسب پرورش قارچ تبدیل نمایند. این افراد برای حفاظت دیوارهای منازل خود از آسیب رطوبت می‌توانند از پوشش‌های پلاستیكی بر روی دیوارها و سقف و بستن كلیه منافذ و درزها استفاده نمایند. چنانچه دیوار این گونه اطاق‌ها مستقیماً با هوای آزاد در تماس باشند به منظور جلوگیری از تعریق بین دیوار و پلاستیك بواسطه نوسانات دمایی بالا، محفظه‌های پلاستیكی با فاصله زیاد نسبت به دیوارهای اطاق، درون اطاق درست می‌نمایند. كه در این صورت دیگر نیازی به ایزوله كردن اینگونه محفظه‌ها نیست. دالانها، زیرزمین‌ها و گاراژها را می‌توان به این ترتیب به راحتی به محیطی سازگار با پرورش قارچ‌هائی مانند صدفی و شی‌تاكه تبدیل نمود.
جدیدترین نوع ساختارهای پرورش قارچ یك نوع گلخانه پلاستیكی ایزوله است كه در ساخت آنها، از لوله‌های فلزی گالوانیزه مخصوص استفاده می‌شود. نحوه ساخت این گلخانه‌ها به این ترتیب است؛ ابتدا بعد از انتخاب مکانی مناسب و هموار، لوله‌های گالوانیزه 4-4.5 را به صورت نیم دایره خم داده و طرفین آن را مستقیماً داخل زمین یا درون دیواره‌های جانبی به ارتفاع یك متری از سطح زمین مهار می‌نمایند. سپس برای ایزوله كردن بیشتر دیواره‌های جانبی؛ صفحات استیروفوم (پلی‌استیرین) ضخیم به ضخامت 2.5-8 سانتی‌متر را به طور عمودی و به عمق 30-60 سانتی متر داخل زمین (طرف خارج دیواره‌ها) كرده تا از سرد شدن كف سالن جلوگیری نماید. فاصله لوله‌ها از همدیگر حدوداً 2 متر بود. عرض دهانه 4-8 متر، درب آن یك لنگه (1.5 متر) یا دو لنگه و یا كشوئی (2متر) می‌باشد. ارتفاع مناسب؛ 3 متر و طول آن بسته به عرض دهانه تا 100 متر نیز می‌رسد.
پوشش این گلخانه‌ها چند لایه است، به این ترتیب كه ابتدا، اسكلت لوله‌ها را با سیم‌های مفتولی نازك به فاصله نیم متری از هم بافته، سپس روی آن پلاستیك ضخیم (6-5 mm) كشیده (پوشش داخلی)؛ سپس روی آن را با سیم مفتول 2.5، شبكه‌بندی كرده تا ضمن استحكام اسكلت؛ بتوان روی آن؛ یك لایه ایزوله فایبرگلاس (15-7.5 mm) یا چوب پنبه (10-5 mm) قرار دهیم. بالاخره روی لایه عایق را ابتدا یك سیم‌كشی سبك كرده تا مبادا بر اثر باد، این پوشش به هم خورد و در آخر روی آن را یك پلاستیك سیاه رنگ می‌كشیم كه در صورت لزوم می‌توان روی پلاستیك را پوششی آلومینیومی نیز كشید تا درمقابل اشعه آفتاب مقاوم گردد.
برای آن دسته از افرادی كه فضای كافی در اختیار ندارند، كشت در فضای كوچك پیشنهاد می‌شود، به این ترتیب كه می‌توان در فضاهای بسیار كوچك نظیر آكواریوم، یا یخدان‌های استیروفومی اقدام به كشت و پرورش این محصول نمود. به علت حجم اندك بستر كاشت در این گونه محیط‌ها، تهویه هوا هم به حداقل خواهد رسید كه معمولاً با 1-2 مرتبه باز كردن درب آنها، این مهم تأمین می‌شود. از طرف دیگر با یك پوشش
نیمه تراوا روی آنها می‌توان رطوبت آن را حفظ و گرمای مورد نیاز را از هوای اطاق دریافت نماید. این روش؛ مناسب‌ترین راه برای افرادی است كه وقت یا منابع مالی ـ انسانی كافی جهت احداث محیط‌های بزرگتر كه مستلزم مراقبت و كنترل دقیق‌تری می‌باشد را ندارند.

روش‌های تولید قارچ
روش قفسه‌ای
رایج‌ترین روش در مکان‌‌های مسقف امروزی بوده كه در آن راندمان تولید مطلوب است و از حداقل فضا؛ حداكثر استفاده را می‌توان با قفسه‌بندی حساب شده‌ای نمود. اسكلت قفسه‌ها، معمولاً آلومینیومی یا پروفیل‌های آهن است كه بصورت چندین ستون عمودی ضخیم‌تر در فواصل مشخص بوده كه روی‌ آنها تیرهای افقی با ضخامت كم‌تر جای گرفته و روی آنها قفسه‌ها آرام می‌گیرند: عرض قفسه‌ها در حالت دو طرفه نهایت تا 140 سانتی‌متر است و در حالت یك طرفه (كنار دیوارها) حداكثر تا 70 سانتی‌متر می‌باشد. عرض راهروی اصلی 1 متر و راهروهای فرعی 60 سانتی‌متر می‌باشد. فاصله طبقات از همدیگر تا 40 سانتی‌متر و طبقه اول تا سطح زمین باید حداقل 20 سانتی‌متر فاصله داشته باشد. كف قفسه‌ها را می‌توان توری گالوانیزه آغشته به نوعی ضدزنگ یا رنگ‌های اپوكسی بهداشتی و یا الوارهای چوب نرم كه با پوشش نقتنات مس اندود شده انتخاب نمود. عرض این الوارها؛ 20-15 سانتی‌متر و ضخامت آنها بسته به طول طبقات تا 3.5 سانتی‌متر اختیار می‌شود. به منظور تهویه و رهكش مناسب؛ بین الوارها را 2 سانتی‌متر فاصله می‌دهند. تخته‌های جانبی قفسه‌ها را بسته به عمق بستر كاشت 20-15 سانتی‌متر درنظر می‌گیرند. در این روش با عمق بستر 20 سانتی‌متر در هر مترمربع می‌توان تا 50 كیلوگرم کمپوست آماده را مصرف كرده كه از این مقدار کمپوست نیز چیزی در حدود 20-15 كیلوگرم قارچ در شرایط ایده‌آل برداشت می‌شود.

 


روش جعبه‌ای
این روش برای اولین مرتبه در سال 1936 توسط دكتر جیمز سیندن در آمریكا برای قارچ دكمه‌ای پایه‌گذاری شد. این روش، برخلاف روش قبلی متحرك بوده، به این معنی كه در آن تعدادی جعبه با اندازه استاندارد 15×100×50 سانتی‌متر به صورت شطرنجی طوری روی هم قرار می‌گیرند كه فاصله جعبه بالایی از پائینی 35-40 سانتی‌متر باشد. با این روش، روند تولید قارچ را می‌توان مكانیزه نمود به این نحو كه پاستوریزاسیون، پر كردن جعبه‌ها، اسپان زنی، خاكپوش تا برداشت در كمترین زمان ممكن، با حداقل دخالت انسان و با بهترین كیفیت صورت می‌گیرد.
از دیگر تفاوتهای موجود بین دو روش قفسه و جعبه‌ای، نوع پاستوریزاسیون آنها است. به این ترتیب كه در روش قفسه غالباً تمام مراحل كشت از پركردن بسترها با کمپوست خام تا برداشت در یك اطاق (اطاق كشت) به صورت یك مرحله‌ای انجام می‌شود، اما در روش جعبه‌ای، جعبه‌ ها نخست در یك اطاق جداگانه موسوم به اطاق یا تونل پاستوریزه، كاملاً پاستوریزه شده سپس به اطاق كشت منتقل می‌شود و در آن جا اعمال اسپان‌زنی، خاك‌دهی و برداشت صورت می‌گیرد که با این ترتیب می‌توان در هر سال تا 6 چین برداشت كرد. مهم‌ترین عاملی كه باید مدنظر پرورش‌دهنده خانگی قرار گیرد، قابلیت حمل و نقل جعبه هاست، به طوری که وزن پر هر جعبه نباید از 40 کیلوگرم تجاوز نماید تا حمل و نقل آن آسان شود. همچنین با استفاده از این روش، كنترل موارد بهداشتی و نظافت محیط كشت و خود جعبه‌ها، بهتر صورت گرفته ، بطوری كه به علت عدم یك اسكلت ثابت در اطاق رشد، به راحتی می‌توان آن را تمیز و ضدعفونی نمود.

درآمد حاصل از قارچ خوراكی تحت تأثیر عوامل مختلف تولید قرار دارد از جمله سیستم تولید انتخاب شده، نوع ساختمان و مصالح مورد استفاده، میزان پیچیدگی و گرانی ماشین آلات و دستگاههای هوادهی و میزان سرمایه اولیه.

 

 


در تولید نهایی قارچ خوراكی هدف نهایی این است كه حداقل 70 درصد قارچ درجه یك تولید نمایند.
میزان محصول حاصل از یك تن كمپوست به شرح زیر طبقه بندی می شود:
تولید نامطلوب : كمتر از kg 135 قارچ
تولید ضعیف : حدود kg 135 – 160 قارچ
تولید نسبتاً مطلوب : kg 160 – 180 قارچ
تولید خوب : kg 180- 190 قارچ
تولید عالی : بیش از kg 200 قارچ
چنانچه برداشت پس از رشد كامل قارچ (باز شدن كلاهك) صورت گیرد، حدود 50 درصد افزایش محصول داریم ولی لازم به ذكر است كه از نقطه نظر بازارپسندی بشدت كاهش می‌یابد

 

دستگاه اتومات بسته بندی قارج


یكی از مهمترین اهداف تولید قارچ خوراكی در ابتدای امر استفاده بهینه ازضایعات محصولات كشاورزی بوده است.تهیه كمپوست ؛ اگرچه امروز به یك فرایند صنعتی تبدیل گشته و لیكن چه به شیوه سنتی و یا صنعتی خود عامل مهمی در استفاده بهینه از امكانات و منابع موجود می باشد .در واقع می توان گفت ضایعات محصولات كشاورزی كه ظاهرا تهدیدی برای این بخش محسوب میشود خود به عنوان یك فرصت در تولید و پرورش قارچ خوراكی جلوه گر شده است.
با توجه به افزایش گرایش عموم جامعه به مصرف این محصول تقاضای بازار در حال افزایش بوده ظاهرا فروش و عرضه آن با مشكلی مواجه نمی باشد. لازم به ذكر است همچون سایر محصولات كشاورزی بسته بندی و توجه به این بخش مهم تاثیر زیادی برای جذب مشتری ؛ ایجاد ارزش افزوده و در نهایت سود آوری طرح خواهد داشت. پرورش قارچ خوراكی در ابتدا نیاز به سرمایه گذاری ثابت نسبتا بالا و در طول دوره نیاز به سرمایه گذاری جاری داشته متناسب با تعداد سالن پرورش  سرمایه گذاری متفاوت خواهد بود لیكن با توجه به اینكه پرورش این محصول با توجه به كوتاه بودن دوره 5 تا 6 بار در سال امكان پذیر است دوره بازگشت سرمایه در مدتی نسبتا كوتاه خواهد بود. در نهایت تولید قارچ حركتی است اقتصادی كه با قرار گرفتن در سبد خانوار به تغییر و اصلاح الگوی تغذیه در سطح جامعه كمك می نماید.

 




تاریخ : دوشنبه 23 اردیبهشت 1392 | 03:18 ب.ظ | نویسنده : sydeh_azam hosseyni | نظرات

ا