تبلیغات
کشاورزی - ورمی کمپوست

ورمی کمپوست از تولید تا مصرف

ورمی کمپوست از تولید تا مصرف

ورمی کمپوست از تولید تا مصرف

سالیانه میلیونها تن زباله های آلی دفن و یا سوزانده می شود و علاوه بر این که مشکلات زیست محیطی فراوانی را بوجود می آورد، هزینه های کلانی صرف حمل، دفن و یا سوزاندن زباله می شود . در روش دفن زباله، علاوه برمشکلات و خطرات ورود نیترات و سایر مواد آلاینده به آبهای زیرزمینی، اشغال فضای بیشتر توسط مواد زاید از دیگر معایب این روش به شمار می روند. یکی از مهمترین روشهای فراوری زباله های شهری بازیافت آن به صورت ورمی کمپوست است . در نتیجه این فرایند، علاوه برکاهش مشکلات بهداشتی و زیست محیطی، مقادیر قابل توجهی کود آلی به نام ورمی کمپوست تولید می شود .

ورمی کمپوست

ورمی کمپوست، عبارت است از کود آلی بیولوژیک که دراثر عبور مداوم و آرام مواد آلی در حال پوسیدگی از دستگاه گوارش گونه هایی از کرم های خاکی و دفع این مواد از بدن کرم، حاصل می شود.

این مواد هنگام عبور از بدن کرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش ، ویتامین ها و آنزیم ها شده که در نهایت به عنوان یک کود آلی غنی شده و بسیار مفید برای ساختمان و بهبود عناصر غذایی خاک، تولید و مورد مصرف واقع می گردد. بنابراین، ورمی کمپوست فضولات کرم به همراه درصدی از مواد آلی و غذایی بستر و لاشه کرم هاست.

به طور خلاصه می توان ویژگی های ورمی کمپوست را شامل موارد زیر دانست:

  •      سبک و فاقد هرگونه بو
  •     عاری از علفهای هرز
  •     حاوی میکروارگانیسمهای هوازی مفید مانند ازتوباکتریها
  •     بالا بودن میزان عناصر اصلی غذایی در مقایسه با سایر کودهای آلی
  •      دارا بودن عناصر میکرو مانند آهن ، روی ، مس و منگنز
  •      دارا بودن مواد محرکه رشد گیاهی نظیر ویتامینها به ویژه ویتامین ب ۱۲
  •     قابلیت بالای نگهداری آب و مواد غذایی
  •     فرآوری آسان و سریع تر از کمپوست آلی
  •      عاری از باکتریهای غیر هوازی ، قارچها و میکروارگانیسم های پاتوژن
  •     اصلاح کننده خصوصیات فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک
  •     وجود عناصر ازت، فسفر ، پتاسیم ، کلسیم ، آهن ، روی ، مس و منگنر
  •     استفاده از ورمی کمپوست در تهیه چای کمپوست

تاثیر ورمی کمپوست روی خاک

کرم های خاکی در هنگام مصرف ماده آلی مقداری زیادی خاک نیز می خورند. مواد حاصل از تغذیه کرم خاکی بعد از دفع خاکدانه های مستحکمی را تشکیل می دهد که یکی از پایدارترین انواع خاکدانه ها و همچنین بهترین نوع خاکدانه ها یعنی خاکدانه های کروی هستند.

ورمی کمپوست در خواص فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک تاثیر بسزایی دارد. این کود اصلاح کننده خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک بوده و علاوه بر وزن مخصوص کم ، فاقد هرگونه بو ، میکروارگانیسم های پاتوژن ، باکتری های غیر هوازی ، قارچ ها و علف های هرز می باشد.

ورمی کمپوست علاوه بر قابلیت جذب آب با حجم بالا ، شرایط مناسب جهت دانه بندی و قدرت نگه داری مواد غذایی مورد نیاز گیاهان را فراهم می نماید.

 ورمی کمپوست حاوی عناصر غذایی بسیار غنی ، به ویژه ازت بوده که به تدریج آنها را در اختیار گیاه قرار می دهد، این کود در مقایسه با سایر کودهای آلی دارای میزان عناصر اصلی غذایی بالاتری است. ورمی کمپوست علاوه بر عناصر ماکرو مانند ازت ، فسفر و پتاسیم که در فعالیتهای حیاتی گیاه نقش اساسی دارند حاوی عناصر میکرو مانند آهن ،مس ، روی ، منگنز نیز می باشد. علاوه بر این با داشتن موادی مانند ویتامین ب ۱۲

و اکسین عوامل محرک رشد گیاه را فراهم می آورند.

فرایند تولید ورمی کمپوست

برای تولید ورمی کمپوست لازم است مواد آلی قابل تجزیه در اختیار کرم های خاکی قرار داده شود و سپس

شرایط مناسب برای تکثیر و نگهداری کرم های خاکی فراهم آورد و از آنها در برابر دشمنان طبیعی محافظت نمود. در مرحله آماده سازی بستر مورد نیاز کرم های خاکی لازم است ابتدا ذرات آلی به قطعات کوچکتر تقسیم و سپس آماده سازی اولیه بر روی آنها انجام شود.

توده ماده آلی در مجاورت رطوبت ، اکسیژن و دمای مناسب و در حضور میکرو ارگانیسم های تجزیه کننده ماده اولیه برای کرم های خاکی را فراهم نموده و در ادامه در اثر عبور مواد از دستگاه گوارش کرم خاکی مواد آلی به ماده ای قهوه ای تا سیاه رنگ به نام ورمی کمپوست تبدیل می شوند.

۱٫ مواد آلی مورد نیاز برای تولید ورمی کمپوست

مواد مختلفی مانند پهن حیوانات ، پسماند های کشاورزی ، ضایعات کاغذ و پوشاک ، ضایعات جنگلی ، خرده برگ های سطح شهر، ضایعات شهری ، ضایعات صنعتی و لجن حاصل از بیوگازو بستر قارچ ها خوراکی رامی توان برای تولید ورمی کمپوست استفاده نمود.

معمولاًنسبت کربن به نیتروژن یکی از فاکتورهای مهم در انتخاب مواد اولیه برای تولید ورمی کمپوست است.

۲٫کرم های خاکی

داروین برای نخستین بار اثر برخی از کرم های خاکی را در حاصلخیزی خاک اعلام کرد. کرم هاجانورانی استوانه ای و لوله ای شکل هستند. بدن آنها از تعداد زیادی حلقه تشکیل شده است.تعداد حلقه ها و طول کرم های خاکی در گونه های مختلف متفاوت است.. آخرین حلقه ، حلقه مقعدی نام دارد و در حلقه اول دهان قرار داردکه عمل گرفتن و فرو بردن غذا را بر عهده دارد. اندازه کرم خاکی از ۲۳ تا ۲۱۰ میلی متر

متغییر است.

کرم های خاکی جزو جانوران هرمافرودیت می باشند، یعنی هر کرم اندام های نر و ماده را توامان دارد، ولی

نهایتا کرم با اتصال به جفت دیگر از طریق دو کلیتلوم و تبادل اسپرم عمل جفت گیری را انجام می دهد.

سپس هر کرم یک کیسه تخم ریزی در کلیتلوم خود تشکیل می دهد. کیسه های تخم ریزی یا همان کوکون ها به رنگ زرد کهربایی بوده و در داخل آن حدود۳تا۷ نوزاد لارو وجود دارد. بنابراین افزایش تعدادکرم ها در هر نسل به صورت تصاعد نسبتا هندسی، خواهد بود.فاصله  بین دو نسل در شرایط نرمال حدود ۳ ماه بوده و عمر کرم ها بین یک تا ۱۵ سال متغیر است.

۳٫ شرایط محیطی

تعداد کرم های خاکی از محلی به محل دیگر و از نقطه ای به نقطه ای دیگر در توده یا پشته مواد آلی متفاوت است که به عوامل مختلفی بستگی دارد. از جمله این فاکتورها می توان به فاکتورهای اقلیم ، تغذیه ، کیفیت خاک و ویژگی های بیولوژیکی اشاره نمود.

یکی از مهمترین گونه های کرم خاکی که در سطح جهان برای تولید ورمی کمپوست استفاده می شود کرم خاکی ببری یا ایزنیا فوتیدا می باشد.

 این جانور با  تغذیه از مواد آلی موجود در طبیعت آن را به کود آلی مغذی تبدیل نموده به گونه ای که در حال حاضر این کود به عنوان یکی از غنی ترین کودهای آلی بیولوژیک شناخته شده در دنیا کاربرد دارد.

 مناسب ترین گونه برای تولید ورمی کمپوست، گونه ایزنیا فوتیدا بوده که به رنگ قهوه ای مایل به قرمز و کوچکتر از کرم های خاکی معمولی می باشد.

موارد استفاده ورمی کمپوست

بی گمان بایستی استفاده از کودهای شیمیایی زیان آور در کشاورزی را متوقف کرد. کودهای شیمیایی عامل اصلی آلودگی آب های زیر زمینی و هوا است. که سرانجام بر سلامتی انسان اثر می گذارند. اینک ظرفیت جایگزینی کودهای شیمیایی با کودهای زیستی مانند ورمی کمپوست وجود دارد. ورمی کمپوست فراورده کاملاً طبیعی بوده و محصولی مصنوعی نیست. بنابراین مسئله ای را در مورد آلودگی آب و هوا در پی نخواهد داشت.

 ورمی کمپوست شامل همه نرکیبات لازم برای رشد سالم گیاهان است. از طریق کود آلی و کود گیاهی ، فراورده های مزارع و باغ ها ، مواد مغذی ضروری بیشتری دریافت کرده و این امرمی تواند عملکرد محصول را بین ۲۰ تا ۶۰ در صد افزایش دهد.

 ورمی کمپوست ارزان تر از کودهای شیمیایی است وبرای کشاورزان نیز با صرفه و سود آور است .

ورمی کمپوست فروش خوبی در مناطق شهری برای استفاده در باغ ها ، مزارع و در مناطق روستایی برای بارور

کردن محصولات کشاورزی دارد. در سال های اخیر نیز که بحث تحریم و کم کردن وارادات کودهای پتاسیمی و فسفری مطرح است استفاده از ورمی کمپوست می تواند به عنوان جایگزین مناسب برای آنها مطرح شود.

تولید ورمی کمپوست

فناوری تولید ورمی کمپوست از نظر اکولوژیکی و اقتصادی ، فرایندی در خور اجرا و با حداقل امکانات و به وسیله مردم عادی قابل انجام است. همچنین ، نقش موثری در مدیریت خاک و باز یافت زباله های آلی دارد. ورمی تکنولوژی راهکاری برای تبدیل ضایعات آلی به فراورده های سودمند مانند ورمی کمپوست از طریق کرم های خاکی است. برای تولید ورمی کمپوست باید کرم های خاکی مناسب را ابتدا تهیه نموده و سپس شرایط محیطی و تغذیه ای را مناسب نمود. کرم های خاکی غذای بسیار غنی را دوست ندارند. گونه ایزینیا فوتیدا قادر به تغذیه از مواد نیمه پوسیده مانند کود گاوی، کود اسبی، کاه و کلش غلات و برخی زایدات و بقایای گیاهی می باشد .در داخل این بستر اصلی می توان مواد تازه ای چون زایدات سبزیجات و میوه جات، مواد آلی و قابل تجزیه زباله های خانگی، پسماندهای کارخانجات غذایی و حتی لجن و فاضلاب به جز فاضلاب صنعتی اضافه نمود. به طور کلی باید عنوان نمود که بقایای آلی غنی از نیتروژن به جز کود مرغی که برای کرم ها سمی است، برای بستر لازم و ضروری است. این کرم ها در خارج از سفره غذایی حرکت نمی کنند و به همین خاطر جمعیت این کرم ها بسته به دسترسی آنها به مواد غذایی رشد کرده و تثبیت می شود. این کرم ها از نور آفتاب و بارندگی گریزان بوده، باید آنها را از این دو عامل محافظت نمود. لذا در اولین مرحله لازم است ابتدا بستر های مناسب کرم خاکی را در مکان مناسب و سرپوشیده تهیه نمود.

اصول مدیریتی پرورش کرم های خاکی

۱٫ بر طبق نیاز کرم ها به آنها غذا بدهید. یک کیلوگرم ضایعات آلی برای تغذیه کرم ها به اندازه ۲ کیلوگرم کافی است.

۲٫ رطوبت را در بستر کشت در حال مطلوب نگهدارید. بسته به شرایط آب و هوایی می تواند بعد از۲ تا۷روز اقدام به آبیاری پشته ها نمایید.

۳٫ به منظور هوادهی بهتر محتویات بستر کشت کرم های خاکی را به صورت هفتگی بررسی و اقدام به وارونه کردن مواد بستر نمایید.

۴٫ گودال یا بستر را در زیر سایبان نگهدارید.

۵٫ دمای بستر کشت باید بین ۱۲ تا ۲۵ درجه قرار داشته باشد.

۶٫ pH  بستر کشت را به طور منظم بررسی و بین ۶ تا۸ ثابت نمایید.

۷٫ روی بستر کشت را با استفاده از کیسه گونی برای جلوگیری از تخم گذاری مگس بهتر است بپوشانید.

طریقه مصرف ورمی کمپوست

معمولاً ورمی کمپوست را در باغبانی با نسبت های برابر با کود دامی مخلوط و برای هر درخت بین ۳ تا ۵ کیلو گرم در حلقه ای به عمق ۱۵ تا ۳۰ و عرض ۶۰تا ۱۰۰ سانتی متر در اطراف پایه درخت قرار می دهند. سپس این قسمت با مخلوطی از ورمی کمپوست و کود دامی پر می شود.بر روی این مخلوط نیز یک لایه خاک می ریزند.

در زراعت نیز می توان ورمی کمپوست را به میزان ۵تا۱۰ تن درهکتار در هنگام کاشت به همراه نیمی از مقدار توصیه کودی منطقه برای زراعت گندم استفاده نمود.



تاریخ : دوشنبه 23 اردیبهشت 1392 | 03:15 ب.ظ | نویسنده : sydeh_azam hosseyni | نظرات

ا